اکوتوپیا
هنوز هم اقتصاد پر از فرمولهای ریاضی، نمودارها و تصورات غیرواقعی دربارهی رفتار انسان است. اقتصاددانان برای ساده کردن مسئله، فرض میکنند که همهی افراد منطقی عمل میکنند و همیشه بهترین انتخابها را انجام میدهند. اما ریچارد اچ. تیلر معتقد است که انسانهای واقعی غیرمنطقی و غیرقابلپیشبینی رفتار میکنند. او توضیح میدهد که چرا ما بعضی وقتها کارهایی میکنیم که منطقی به نظر نمیرسد و این کجرفتاریها یا رفتارهای غیرعادی چطور روی اقتصاد اثر میگذارد. این نوشته میخواهد به ما بگوید که اگر این چیزها را بفهمیم، میتوانیم در آینده تصمیمهای بهتری بگیریم.
ریچارد اچ. تیلر، رئیس انجمن اقتصاد آمریکا در سال ۲۰۱۵، استاد علوم رفتاری و اقتصاد در دانشگاه شیکاگو است. او نویسندهی مشترک کتاب پرفروش تلنگر است.
اقتصاد همچنان پر است از معادلهها و نمودارهای ریاضی و انتظارات غیرواقعی دربارهی رفتار انسان. اقتصاددانان برای ساده کردن قضیه، فرض میکنند که تمامی افراد بهطور منطقی رفتار میکنند و در هر زمان بهترین انتخابها را میکنند. اما، ریچارد اچ. تیلر، اقتصاددان و نویسندهی کتاب تلنگر معتقد است که انسانهای واقعی به شیوهای غیرمنطقی و پیشبینیناپذیر عمل میکنند. او با روایت کردن داستانهای طنزآمیز دربارهی مبارزههای خود با جریان اصلی اقتصاد، استدلال میکند که علوم رفتاری میتواند اقتصاد را بهتر پیشبینی کند. اقتصاد رفتاری باعث سیاستگذاری بهتر میشود و شناخت از انسان را بیشتر میکند.
اقتصاد به دلیل نظریههای بنیادی گسترده و تأثیرشان بر زندگی افراد، تأثیرگذارترین علوم اجتماعی است. این نظریهها بیان میکنند که افراد همیشه بهترین تصمیمات را با توجه به بودجهی خود میگیرند و بازارهای آزاد به سوی تعادل حرکت میکنند؛ جایی که در آن عرضهی یک کالا یا خدمات با تقاضای آن برابر است.
اما این فرضیات درست نیستند. تصمیمگیری منطقی برای افراد عادی غیرممکن است. خرید از یک سوپرمارکت را در نظر بگیرید. با این همه کالا، چطور افراد میتوانند همیشه بهترین را انتخاب کنند؟ منطقی فکر کردن در کارهایی مثل ازدواج حتی سختتر است. آمار بالای طلاق نشان میدهد که انتخابهای زناشویی اصلاً بهینه نیستند.
تصمیمگیری بیطرفانه هم یکی دیگر از فرضیات نادرست در نظریهی اقتصادی است. مدلهای اقتصادی بهجای انسان یا انسان خردمند، دربارهی موجودی خیالی به نام انسان اقتصادی، «هومو اکونومیکوس» یا «ایکان» حرف میزنند؛ یک تصمیمگیرندهی کاملاً منطقی که همیشه بهترین تصمیمها را میگیرد. تصمیمگیری واقعی انسان بیشتر وقتها باعث «کجرفتاری» میشود؛ برای همین پیشبینیهایی که بر اساس رفتار منطقی انسان اقتصادی هستند، معمولاً اشتباهاند. مثلاً، تعداد کمی از اقتصاددانان بحران مالی سال ۲۰۰۸ را پیشبینی کردند؛ چون در مدل آنها یک بحران مالی «نباید اتفاق میافتاد.»
مدلهای اقتصادی که در آنها همه مثل انسان اقتصادی رفتار میکنند، هنوز «یک شروع خوب» برای تحلیلهای اقتصادی هستند؛ اما توضیحات بهتری دربارهی آدمها در اقتصاد رفتاری پیدا میشود؛ علمی که روانشناسی و دیگر علوم اجتماعی را با اقتصاد ترکیب کرده است.
36 پاسخ
اگر چه که کتاب تأمل برانگیزی هست که باید واقعاً روش زمان گذاشته بشه، اما به نظرم خلاصه ی خوبی ازش تهیه شده که از این بابت حقیقتاً به همه ی دست اندرکاران تبریک میگم.
از دید من، این کتاب – البته نه به خوبیِ کتاب قبلی که از کانمن در همین برنامه ی یلدا تا عید خونده شد – نشون میده که عملاً ما تحت تأثیر مسائلی هستیم که کمتر بهش پرداخته میشه.
ما انسان هستیم و تصوراتی که برخی علوم رفتاری دگم از رفتار انسان دارند بسیار خطی و رباتیکه و فکر می کنند که میشه صرفاً بر اساس آگاهی از روش اندیشه ورزی انسان ها ، به نتیجه ی اندیشه ورزیشون دست پیدا کرد. اما حقیقت اینه که هیچوقت نمیشه (یا حداقل میشه گفت تا الان نشده) که چارچوب منطقی و قابل پیش بینی برای این مسئله پیدا کرد.
چه بسا که بسیاری از مکانیسم های فکری انسان (چه از لحاظ بیوشیمیایی، رفتاری، غریزی و…) تا به امروز تعریف شده اند و در آینده هم ممکنه تعریفات دیگه ای بهش اشاره کرد، اما نکته اینجاست که باید پذیرفت که تمامی رفتار های انسان خطی نیست و شامل پیش بینی های سطحی و فرمولیک نمیشه؛
لذا به عقیده ی من این کلمه ی “کج رفتاری” بیش از آنکه به رفتار یک انسان منطقی اشاره بکنه در این کتاب، داره به “پیش بینی از رفتار احتمالی یک انسان اقتصادی ” اشاره می کنه!
من به تازگی با مفهوم BIG PICTUREاشنا شدم و به شدت برام جذابه.ولی گفتن واژه تلنگر برای خود من یه تلنگر بود که ازش استفاده کنم
جملات برگزیده: بازار بی رحم است اما نمی تواند شما را منطقی کند.
دانشمندان رفتاری له دنبال کمک برای ساختن دنیایی بهترند
سرمایه گذاران در صورتی که کمتر سبد خود را چک کنند، تصمیمات شجاعانه تری می گیرند
ناراحتی از دست دادن،(ضرر کردن) از لذت به دست آوردن سود بیشتر است
بسیار عالی
همچنین پادکست شما در مورد سوگیری پس نگری بسیار مرتبط با برخی نکات این کتاب هست و بسیار شیوا بیان شده
ممنونم
ریچارد تالر قلم شیرینی داره من به شخصه از کتاب تلنگر بیشتر خوشم اومد
برای من کمی سنگین بود. ولی به عنوان یک تریدر فارکس خیلی از جملات را با تمام وجود زندگی کردهام.
این دو جمله از کتاب برام جالب بود:
بازارها به شکلی افرادی را که رفتار نادرست دارند، منظم میکنند؛
نگاه به تصویر بزرگتر باعث تصمیمهای شجاعانهتر میشود.
واقعا که انتخاب این کتاب ها بسیار به موقع و نیاز باتوجه به شرایط موجود بررسی علوم رفتاری در کنار علم اقتصاد رو داره
اقتصادد رفتاری به نحوی مکمل علم اقتصاد است.
این کتاب به زیبایی چندین تفاوت انسان اقتصادی و واقعی رو بیان میکنه.
این کتاب به بررسی چگونگی تاثیر عوامل روانشناختی و اجتماعی بر تصمیم گیری های اقتصادی و رفتار های انسانی پرداخته و به ما نشون داد که انسان ها همیشه منطقی عمل نمی کنند.
این کتاب میگه برای فهم اقتصاد و رفتار انسان باید روانشناسی رو جدی بگیرین انسان ها غیر منطقی اما قابل پیش بینی هستند
انسان اقتصادی وجود ندارد و انسان های عادی رفتارهای اقتصادی منطقی ندارند.پس شناخت اقتصاد رفتاری لازم است.
اقتصاد رفتاری واقعا گزینه علم جالبیه و این کتاب و کتاب های مربوط به اون واقعا جالبن
کتاب کجرفتاری نشان میدهد که انسانها برخلاف فرض اقتصاد کلاسیک، همیشه عقلانی تصمیم نمیگیرند و عوامل روانشناختی، عادتها و سوگیریهای ذهنی نقش پررنگی در انتخابهای اقتصادی دارند
ریچارد تیلر با مثالهای واقعی و زبانی ساده توضیح میدهد که چرا رفتار انسانها اغلب «قابل پیشبینی اما غیرمنطقی» است. نقطه قوت کتاب در این است که نظریههای اقتصاد رفتاری را به زندگی روزمره پیوند میزند و نگاه خواننده را نسبت به تصمیمگیریهای مالی، مدیریتی و حتی شخصی اصلاح میکند. این کتاب بهجای رد کامل اقتصاد کلاسیک، آن را واقعبینانهتر و انسانیتر میکند
«کجرفتاری» نشان میدهد که انسانها موجوداتی منطقی و حسابگر نیستند، بلکه تحت تأثیر احساسات، سوگیریهای ذهنی و محدودیتهای شناختی، تصمیمهایی میگیرند که از دید اقتصاد کلاسیک، غیرعقلانی است.
تیلر بیان میکند این اشتباهات قابل پیشبینی، نقص نیستند، بلکه بخش ذاتی رفتار انسانی هستند.درک این الگوها کمک میکند تا با طراحی محیط و سیاستهای بهتر، تصمیمهای بهتری بگیریم.
ایده های جالبی در این کتاب بود از جمله رفتار تمرکز محدود
نگاه به تصویر بزرگتر باعث تصمیمهای شجاعانهتر میشود.
کتاب مفیدی بود و دیدگاه خوبی بهم داد
به نظرم این کتاب بیشتر از اقتصاد، دربارهی خود آدمهاست و اینکه چرا تصمیمهای بهظاهر ساده، در عمل اینقدر پیچیده میشن.
یک خلاصه کتاب در زمینه نقد اقتصاد کلاسیک بسیار عالی لذت بردم 🌹
خیلی جالب بود، بهخصوص بحثش درباره هزینه ازدسترفته که چطور به جای تصمیم گرفتن بر اساس منطق و آینده، به خاطر احساسات و توجیه تصمیمات اشتباه گذشته، همچنان مسیر اشتباه رو ادامه میدیم.
اون بخش پول اضافی هم منو یاد وقتی انداخت که حاضریم بدون نیاز و بیشتر خرید کنیم اما هزینه پست برامون رایگان بشه.
درکل باعث شد بیشتر به خوندن راجع به سوگیریها علاقمند بشم.
یکی از مثالهای واقعی که میشه با کتاب کجرفتاری تطبیق داد بحران مالی سال ۲۰۰۸ در آمریکا است. اقتصاددانای کلاسیک انتظار داشتند بازارها منطقی عمل کنند و قیمتها همیشه درست باشند اما واقعیت چیز دیگه ای بود: مردم و سرمایهگذاران رفتار غیرمنطقی داشتند، مثل زیانگریزی، علاقه زیاد به خانههایشان (اثر مالکیت) و استفاده از تصمیمات ساده و شتابزده (سوگیریها). بسیاری از مردم و بانکها بدون توجه به ریسک واقعی وامهای پرریسک گرفتند یا فروختند و تصور میکردند قیمتها همواره بالا میرود. وقتی بازار سقوط کرد، ضررها خیلی دردناکتر از لذت سودهای گذشته شون شد و رفتارها کاملاً غیرمنطقی ظاهر شد.
اقتصاد کلاسیک آدمها را کاملاً منطقی فرض میکند اما واقعیت اینه که مردم احساسات، سوگیریها، ترس از ضرر و حس انصاف دارند.
این رفتارها میتواند باعث تصمیمهای نادرست و نوسانات بازار بشه، اما با شناخت اونها، میتوان سیاستگذاری، سرمایهگذاری و مدیریت بهتر ریسک داشت.
ناراحتی افراد از ضررها تقریباً دو برابر بیشتر از خوشحالی ناشی از سودهاست.
چقدر نکات اشاره شده در این کتاب رو در زندگی روزمره شاهدشون هستیم. مثل: اثر مالکیت و سوگیری پسنگری و خطای هزینه از دست رفته
نکاتی که از مطالعه خلاصه کتاب برای خودم یادداشت کردم تا مرور کنم رودر ادامه مینویسم.
اقتصاد یکی از شاخههای مهم علوم انسانی هست اما نظریههای نادرستی هم داره: ۱- همهی افراد متطقی فکر میکنند و بهترینها رو انتخاب میکنند. در حالیکه اکثر انسانهای واقعی، غیرمنطقی و غیرقابل پیشبینی رفتار میکنند. ۲- تصمیمگیری بی طرفانه هم یه نظریه نادرست اقتصاده.
اقتصاد رفتاری: علمی هست که روانشناسی و دیگر علوم اجتماعی رو با اقتصاد ترکیب کرده.
اثر مالکیت: مردم برای داراییهایشان بیشتر ارزش قایل هستن تا چیزی که بدست میارند.
سوگیری پسنگری: مردم بعد از نتیجهی یه اتفاق، حس میکنن از قبل میدونستن نتیجه چی میشه.
نظریه سودمندی مورد انتظار: انسان منطقی گزینهای رو انتخاب میکنه که بیشترین سود رو براش داره. هر چه ثروت بیشتر باشه، لذت پول اضافی برای انسان منطقی کمتر میشه.
نظریه چشمانداز: جایگزین نظریه سودمندی مورد انتظاره.تغییرات ثروت بیشتر از میزان ثروت روی آدما تاثیر میذاره. ناراحتی افراد از ضررها ۲برابر بیشتر از خوشحالی ناشی از سودهاست.
در نتیجه زیانگریزی یکی دیگه از رفتارهای نادرستی هست که تصمیمهای اقتصادی رو ضعیف میکنه.
خطای هزینه از دست رفته: یکی دیگر از رفتارهای غیرمنطقی است که مردم نمیتونن نادیدهاش بگیرن. در حالیکه اقتصاددانها میگن نادیده گرفتنش منطقی هست.
عامل انصاف: انسانهای واقعی برخلاف انسانهای اقتصادی گاهی به نفع گروه عمل میکنن حتی اگه به ضررشون باشه.
رفتار تمرکز محدود: تصمیمهای اشتباهی که با تمرکز روی یه بخش کوچیک موقعیت گرفته میشن. ولی نگاه به تصویر بزرگتر باعث تصمیمهای شجاعانهتری میشه.
نظریه بازار کارآمد: میگه قیمت سهام همیشه ارزش واقعیش رو نشون میده. که این نظریه برای درک عملکرد بازارها مفیده و نمیتونه نوسانات غیرمتطقی قیمتها و رفتار مردم رو خوب پیشبینی کنه.
تلنگر: انسانها اشتباه میکنن و گاهی به یه تلنگر کوچیک در جهت درست نیاز دارن. ( تلنگر: یعنی تغییر کوچیک در محیط که مردم رو به تصمیم بهتر هدایت میکنه.)
اکثر مردم نمیتوانند خطای هزینهی ازدسترفته را نادیده بگیرند؛ اگرچه این اشتباه بسیار واضح است.
این جمله رو واقعا باید چندین بار خوند و بهش فکر کرد
چون اگر از این هزینه های از دست رفته چشم پوشی کنیم جلوی هزینه بزرگتر رو میگیریم
ادم هرچی بیشتر مطالع میکنه میفهمه چقدر قوانین و محمل هایی بوده که ما بخاطر همین بحثی که اقای تالر گفتن که انسان واقعی هوش و وقت کمی برای تصمیم گیری دارن نتونستیم درست تصمیم گیری کنیم و فقط با استفاده از یکسری اکتشافات برای خودمون تصمیم گرفتیم
اقتصاد رفتاری، پای روانشناسی و دیگر علوم اجتماعی را به اقتصاد باز کرده است. تحقیقات نشان میدهند افراد برای آنچه در اختیار دارند، بیشتر از آنچه میتوانند به دست بیاورند، ارزش قائل هستند.
کتاب جالبی بود یه جورایی پُزِ همهچیزدانِ منطقی بودن رو از آدما میگیره به نظرم و نشون میده که اشتباههای مالی و تصمیمیِ ما تصادفی نیستن، یه الگوی خندهدار و قابل پیشبینی دارن. مثل اینه که یه نفر بیاد بهت بگه: آهای فلانی شما یه جای کارت میلنگه! ولی بعدش بهت یاد بده چطور با همون لنگیدن خودت کنار بیای و حتی ازش سوء استفادهی مثبت بکنی.
برام مهمترین درسی که این کتاب داشت این بود که فهمیدم مغز ما انسان ها یه ماشینی است که دوست داره تا میشه کم مصرف کنه به خاطر همین مدام دنبال راههای ساده و ارزون میگرده، حتی اگه این راهها ما رو به اشتباه بندازه. پس به نظرم لازمه به جای جنگیدن در بعضی وضعیت ها، بهتره محیط رو عوض کنیم. میشه بهش گفت همون هل دادنِ مهربانانه خودمونه
از این پس تصمیم دارم قبل از اینکه پولم رو بیدلیل خرج میکنم یا تو یه تصمیم گیر کنم، یه کم قبلش مکث کنم و فکر…
کتاب خوبی بود درست مثل یه رفیق شوخ که هم ضعفهام رو به بامزه بهم گفت، هم راه درستِ زندگی کردن باهاشون رو نشونم داد. مرسی بابت معرفی این دوست خوب که بهم فهموند: خودتو عقل کل نگیر؛ دنیات رو طوری بچین که بتونی با خودت کنار بیایی.
از جذابیت ها ی اقتصاد رفتاری سوگیری این موضوع هست که میدونستم اینطور میشه
همیشه در سود یا زیان ما فکر میکنیم که روند رو میدونستیم که جلو زدیم یا جا موندیم
اما برعکس هست و در اکثر اوقات ما پیرو روند بازارسازها هستیم
این نکته در زندگی شخصی و کاری بسیار حائز اهمیت هستش
اینکه با وجود رفتار منطقی ولی خیلی از تصمیمات اشتباهه جالبه
موضوعات زیان گریزی، خطاهای شناختی، تلنگر و … همیشه جز مواردیه که روزمره باهاش برخورد داریم
هم این کتاب هم کتاب هنر شفاف اندیشیدن هم تلنگرچی به همین موضوعات اشاره دارن که به شخصه برای من همیشه جالب بوده و هست.
کتاب کج رفتاری سعی کرده تا در مرز مشترک اقتصاد و روانشناسی قرار بگیره و رفتارهای مالی و اقتصادی تحلیل کنه.
اقتصادرفتاری عالی و پراز نکته و رمزوراز
اقتصاد رفتاری رو خیلی ملموس تو زندگیمون می بینیم وقتی با حرف یه سیاستمدار قیمت طلا و دلار به سرعت تغییر می کنه.
همه نگران آینده ایی هستیم که نا معلومه وای بلد نیستیم چطور براش بجنگیم.
به نظر من همه ی ما نیاز به یک اقتصاد دان داریم تا بتونیم مدیریت مالی خوبی برای آینده داشته باشیم.
همونطور که برای مریضی به دکتر نیاز داریم.
ولی الان مشکل من یکی اینه که برای تامین حداق نیازهای روزانه می جنگم و پولی برای پس انداز ندارم.
😞
بررسی علوم رفتاری و تاثیر آن بر تصمیم های اقتصادی واقعا موضوعی جذاب است.