کتاب پرورش روان کودکان (۲۰۲۴) ترکیبی است شگفتانگیز از عصبشناسی و فرزندپروری و نشان میدهد که تعاملات روزمره چگونه مغز درحالرشد کودک را شکل میدهند.
دکتر دنیل جی. آمن یک پزشک، روانپزشک دارای دو بورد تخصصی و نویسندهی ۱۹ کتاب پرفروش است. او بنیانگذار و مدیرعامل «کلینیکهای آمن» است که یک کلینیک پیشرو در زمینهی سلامت روان با شعبههایی در سراسر کشور است. او از طرف Sharecare، تأثیرگذارترین متخصص سلامت روان در وب نام گرفته است.
چارلز فی، دارای مدرک دکترای تخصصی روانشناسی است که در رواندرمانی کودکان، نوجوانان و خانواده تخصص دارد. او رئیس «مؤسسهی عشق و منطق» است که در سال ۲۰۲۰ بخشی از «کلینیکهای آمن» شد.
با کنترل قدرت علوم اعصاب، کودکانی مقاومتر و بااعتمادبهنفستر تربیت کنید!
شما بهترینها را برای فرزندان خود میخواهید؛ یعنی میخواهید به آنها کمک کنید به بزرگسالانی مقاوم، قوی و منعطف تبدیل شوند. هیچ نقطهی شروعی، بهتر از تجربیاتشان در دوران کودکی نیست. علم عصبشناسی نظریههای شگفتانگیزی را در مورد این دارد که چگونه تجربیات ما ساختار ذهن ما را از دوران نوزادی تا نوجوانی شکل میدهند.
معلوم میشود که شیوهی فرزندپروری شما و محیطی که برای فرزندانتان فراهم میکنید، تأثیری عمیق بر اتصالات عصبی آنها دارد و بر همه چیز، از تنظیم هیجانها گرفته تا توانایی آنها برای مدیریت شکستها، اثر میگذارد. با درک علوم اعصاب و روانشناسی، راهبردهای قدرتمندی را کشف خواهید کرد که به فرزندانتان کمک میکند رشد کنند.
در خلاصه کتاب پرورش روان کودکان، جهان عصبشناسی و رابطهی آن با فرزندپروری خوب را بررسی خواهیم کرد. نکتهها و تکنیکهای کاربردیای را کشف خواهید کرد که بر اساس پژوهشهای پیشرفتهاند و میتوانید از امروز برای پرورش ذهن درحالرشد فرزندانتان، از آنها استفاده کنید.
پس، آماده شوید تا یاد بگیرید که چگونه همین تعاملات کوچک روزمره، تأثیر بزرگی بر تربیت کودکانی با روان قوی میگذارند.
فرزند نوجوان شما از مدرسه به خانه میآید، کولهپشتیاش را روی زمین میاندازد و با آهی از سر ناامیدی روی مبل مینشیند. با خود زمزمه میکند که چقدر احمق است و هرگز ریاضی را نمیفهمد. احتمالاً دلتان میگیرد. میخواهید کمک کنید؛ اما مطمئن نیستید چگونه.
اینجاست که عصبشناسی تابآوری وارد عمل میشود. مغز فرزند شما مانند یک شبکهی پیچیده از بزرگراههاست که بهطور مداوم با تجربیاتش شکل میگیرد. هر چالشی که با آن روبهرو میشود، هر موفقیتی که جشن میگیرد، بهمعنای واقعی کلمه ساختار ذهن او را شکل میدهد.
این به آن دلیل است که مغز بیشتر شبیه به یک باغ است تا یک ماشین: اتصالات عصبی، مسیرهایی هستند که بسته به اینکه استفاده شوند یا نه، یا رشد میکنند یا از بین میروند. مثلاً وقتی فرزندتان یک مهارت جدید را تمرین میکند یا از یک اشتباه درس میگیرد، مانند هرس و پرورش آن مسیرهاست و به قویتر شدن آنها در طول زمان کمک میکند.
این مفهوم، انعطافپذیری عصبی نامیده میشود؛ توانایی باورنکردنی مغز ما برای تغییر و سازگاری در طول زندگی. یعنی فرزند شما، صرفنظر از چالشهایی که با آن روبهرو میشود، پتانسیل رشد و غلبه بر آنها را دارد.
اما نکته اینجاست: شما در جایگاه والد، تأثیر فوقالعادهای بر این دارید که کدام مسیرها در مغز فرزندتان تقویت شوند. هر بار که آنها را تشویق میکنید تا بعد از شکست به تلاش ادامه دهند، انعطافپذیری آنها را تقویت میکنید. وقتی به آنها یاد میدهید که نفس عمیق بکشند و دربارهی احساسات خود صحبت کنند، به آنها کمک میکنید تا مهارتهای تنظیم هیجانی را یاد بگیرند. و وقتی یک محیط امن و حمایتگر در خانه ایجاد میکنید، شرایط ایدئالی را برای رشد مغز آنها فراهم میکنید.
البته، این کار همیشه آسان نیست. فرزندتان در لحظاتی احساس میکند میخواهد تسلیم شود یا قانع شده که بهاندازهی کافی خوب نیست. اما با درک پایههای عصبی تابآوری، میتوانید در آن لحظات در کنار او باشید تا راهنماییاش کنید.
برای مثال، بیایید به آن نوجوانی برگردیم که از عملکردش در درس ریاضی ناامید شده است. بهجای اینکه صرفاً به او بگویید سختتر تلاش کند، میتوانید آن چالش را فرصتی برای رشد در نظر بگیرید. مثلاً میتوانید یک مسئله را با هم بخشبندی کنید و بهدنبال رویکردهای جدیدی بگردید. در تمام این مدت، این ذهنیت را در فرزندتان تقویت کنید: هر بار که برای هر یک مسئله تلاش میکند، درواقع اتصالات جدیدی در مغزش رشد میکند.
اما این رویکرد، فقط برای درسهای مدرسه نیست. همین اصول در چالشهای اجتماعی، مشکلات احساسی و هر مانع دیگری به کار میآید که فرزندتان ممکن است با آن روبهرو شود. در قسمت بعدی کتاب پرورش روان کودکان، بررسی خواهیم کرد که چگونه رشد مغز بر هر جنبهای از رفتار کودک تأثیر میگذارد؛ بهویژه در سالهای رشد از تولد تا اواسط بیستسالگی.