کتاب معجزه توجهآگاهی (1975) توضیح میدهد که تمرین هنر باستانی بودایی توجهآگاهی چگونه زندگی ما را بهبود میدهد. این خلاصهکتاب با استفاده از مثالهای معمولی از زندگی روزمره نشان میدهد که چگونه همهی ما میتوانیم از زمان حال بیشتر استفاده کنیم و دوباره قدر معجزهی زندگی را بدانیم.
تیک نات هان یک استاد ذن و یک رهبر معنوی مورداحترام جهانی، فعال صلح و شاعر بود. او که در سراسر جهان برای آموزههای تأثیرگذار و کتابهای پرفروش خود در زمینهی صلح و توجهآگاهی شناخته شده است، زمانی از طرف مارتین لوتر کینگ جونیور «رسول صلح و عدم خشونت» نامیده شد. مارتین لوتر کینگ جونیور همچنین او را برای جایزهی صلح نوبل نامزد کرده بود.
زمان حال یک هدیه است.
آیا زندگی شما در لحظهی حال جاری است؟ یا ذهنتان بیوقفه در آینده سیر میکند و همیشه به این فکر میکنید که اوضاع چطور پیش خواهد رفت؟ در آرزوی آیندهای بهتر هستید یا نگران فردا؟ به بسیاری از ما یاد دادهاند که نگاه به آینده کاری منطقی است؛ اما آیندهنگری از چه زمانی به پریشانی ذهن تبدیل میشود؟ همانطور که در این خلاصهکتاب متوجه میشوید، ذهن بسیاری از ما چنان درگیر رؤیاهای آینده یا حسرت گذشته است که فرصت زندگی کردن واقعی را از دست میدهیم.
پس در این سفر با تیک نات هان همراه شوید و یاد بگیرید که چگونه تمرین سنتی توجهآگاهی در آیین بودا، این وضعیت را اصلاح میکند و به شما کمک میکند تا از امروزتان بیشتر لذت ببرید. شما یاد میگیرید که دوباره از چیزهای سادهی زندگی، مانند بدن، محیط پیرامون و آرامش ذهن، قدردانی کنید. با تمرینهای مراقبهی آسان و نگاهی عمیق به فلسفهی بودا، یاد میگیرید که چطور بهجای زندگی برای فردا، در اینجا و اکنون آگاهانه حضور داشته باشید.
در دههی 1940، وقتی تیک نات هان راهبی تازهکار در صومعهی پاگودای تو هیو در هوئه ویتنام بود، اغلب کار ناخوشایند ایستادن در آشپزخانه در یک روز سرد زمستانی به او سپرده میشد تا ظرفهای حدود صد راهب دیگر را تمیز کند. این کار با نبود صابون سختتر هم میشد؛ او فقط خاکستر، سبوس برنج و آب یخزده در اختیار داشت.
از آن زمان تا الان، آشپزخانهی صومعه به آب گرم لولهکشی، صابون و اسکاچ مجهز شده است. راهبهای تازهکار میتوانند ظرفها را سریع بشویند و بعد از آن برای پاداش دادن به خود با یک فنجان چای استراحت کنند.
اما جای تعجب است که نویسنده بهجای آنکه این امکانات مدرن را یک پیشرفت بداند، آنها را مشکلی برای ظرفشوهای تازهکار امروزی میبیند.
چرا؟
چون او معتقد است ظرف شستن صرفاً به این دلیل که میخواهید ظرفها تمیز شوند، روش اشتباهی برای انجام این کار است. روش درست ظرف شستن این است که ظرفها را فقط برای خود عمل ظرف شستن بشوییم.
اگر با عجله ظرفها را مثل یک کار کسلکننده بشوییم و ذهن ما از قبل به فکر فنجان چای باشد که بعد از تمام شدن کار منتظر ماست، پس غیرممکن است که ظرفها را برای خود عمل شستن تمیز کرده باشیم. علاوهبر این، ما نمیتوانیم هنگام انجام این کار کاملاً زنده و حاضر باشیم. وقتی جلوی سینک ایستادهایم و آرزو میکنیم زمان زودتر بگذرد، غیرممکن است که بتوانیم قدر شگفتی زندگی را بدانیم. دلیلش این است که ما نه از بدن خود، نه از حرکات خود و نه از افکاری که در آن لحظات گرانبهای ظرف شستن تجربه میکنیم، آگاه یا هوشیار هستیم.
در عوض، ما از قبل در آینده زندگی میکنیم و سر میز با آن فنجان چای نشستهایم. به عبارت دیگر، شما واقعاً در حال شستن ظرفها نیستید. در واقع، وقتی به آن فنجان چای برسید، ذهن شما از قبل روی مسائل دیگری متمرکز خواهد شد و فقط بهطور مبهم از طعم چای در دهان خود آگاه خواهید بود. پس، دوباره شما از زمان حال به آینده کشیده میشوید و نمیتوانید حتی چند لحظه از زندگی خود را واقعاً زندگی کنید.
اما راه بهتری هست. سوترای توجهآگاهی، یک متن کهن بودایی، به ما یاد میدهد که در هر لحظه هر کاری که انجام میدهیم، باید کاملاً به آن آگاه و هوشیار باشیم. بیایید در ایدههای کلیدی بعدی بیشتر با این ایده آشنا شویم.