آشنایی با مولکولی که ما را انسان می‌کند.
چه چیزی شما را انسان می‌کند؟ آرزوها و رؤیاهایتان؟ تخیلتان؟ خواسته‌هایتان؟ برنامه‌ها و شور و اشتیاقتان؟ این سؤال ساده نیست. اما یک چیز قطعی است: هر پاسخی که بدهید، به یک مولکول کوچک در مغزتان بستگی دارد: دوپامین. از هر دوهزار سلول مغزی، فقط یکی دوپامین تولید می‌کند. اما اثر این ماده بر افکار و رفتار ما بسیار است. دوپامین هر جنبه‌ای از زندگی انسانی را اداره می‌کند: از اعتیاد تا عاشق شدن، از جنون تا نبوغ. خلاصه کتاب دوپامین، مولکولی با خواص شگفت‌انگیز تازه‌ترین یافته‌های روان‌شناسی، علوم اعصاب و مطالعات اجتماعی را کنار هم می‌آورد تا قدرت این مولکول شگفت‌انگیز را بررسی کند.

اگر قبلاً درباره‌ی دوپامین شنیده باشید، احتمالاً آن را ماده‌ی شیمیایی حال‌خوب‌کن مغز می‌شناسید. درواقع، بعد از این‌که پژوهشگری به نام کتلین مانتاگو در سال ۱۹۵۷ برای اولین‌بار دوپامین را در مغز انسان پیدا کرد، دانشمندان خیلی زود آن را «مولکول لذت» نامیدند. چون وقتی دوپامین در مغز فعال است، انسان‌ها دقیقاً حس لذت را تجربه می‌کنند.
پژوهش‌های بعدی روی موش‌ها نشان داد که فعالیت دوپامین هنگام دریافت غذای خوشمزه به اوج می‌رسد. دانشمندان بخش‌های مغز مرتبط با این واکنش را مدار پاداش دوپامینی نام‌گذاری کردند. این اسم از نظر علمی ساده است؛ اما تا حدی گمراه‌کننده است؛ چون دوپامین فقط به محرک و پاداش مربوط نمی‌شود.
معلوم شده که دوپامین واقعاً برای غذای خوشمزه اهمیتی قائل نیست. درواقع، به هیچ‌چیز پیش‌بینی‌پذیری اهمیتی نمی‌دهد. دوپامین وقتی آزاد می‌شود که با چیزهای جدید، غیرمنتظره و هیجان‌انگیز روبه‌رو می‌شویم. هرچه آن چیز بزرگ‌تر و بهتر باشد، مغز دوپامین بیشتری ترشح می‌کند و ما لذت بیشتری احساس می‌کنیم. بالاترین میزان این حس زمانی است که دچار خطای پیش‌بینی پاداش می‌شویم؛ یعنی وقتی نتیجه‌ای بهتر از انتظارمان دریافت می‌کنیم. به لحظه‌ای فکر کنید که حساب بانکی‌تان را چک می‌کنید و می‌بینید پول بیشتری دارید؛ همان حس سرخوشی دوپامین است.
اخیراً دانشمندان پیشنهاد داده‌اند که مغز ما جهان را به دو بخش نزدیک و دور تقسیم می‌کند. هر چیزی که به ما نزدیک است، یعنی چیزهایی که در لحظه می‌توانیم لمس کنیم، ببینیم یا حس کنیم، در دسته‌ی نزدیک قرار می‌گیرد. و هر چیزی که در دسترس فوری ما نیست، چه به معنای واقعی چه استعاری، جزو بخش دور حساب می‌شود. دوپامین ما را به چیزهایی که در بخش دور قرار دارند، جذب می‌کند و برای رسیدن به آن‌ها تلاش می‌کنیم. این ماده شکارچی را به دنبال شکار فراری می‌کشاند، کارمند اداره را مجبور می‌کند برای ترفیع اقدام کند و خریدار را به خرید ماشین قدرتمند می‌کشاند.
از نظر تکاملی هم منطقی است. غذایی که همین حالا جلوی ماست، داریم. اما غذایی که هنوز نداریم ممکن است زندگی یا مرگ ما را تعیین کند. برای همین است که دوپامین طوری تکامل یافته که ما را به دنبال آرزوهایمان بفرستد.