زندگی رولف دوبلی
رولف دوبلی در ۱۵ ژوئیه ۱۹۶۶ در لوسرن، شهری آرام در سوئیس، زاده شد. او در دانشگاه سنت گالن، یکی از برجستهترین مراکز علمی اروپا، تحصیل کرد و در ۱۹۹۱ کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی (MBA) و در ۱۹۹۵ دکتری فلسفهی اقتصاد را با رسالهای دربارهی «ساختشکنی گفتمان اقتصادی» دریافت کرد. این تحصیلات، که فلسفه و اقتصاد را پیوند میداد، نشاندهندهی علاقهی او به درک رفتار انسانی بود.
دوبلی کار خود را در جایگاه مدیر مالی و مدیرعامل در زیرمجموعههای شرکت سوئیسایر آغاز کرد؛ اما روح ناآرامش او را بهسمت کارآفرینی برد. او در ۱۹۹۹، همراه با پاتریک وارنکه و توماس برگن، getAbstract را تأسیس کرد، پلتفرمی که خلاصهی کتابهای علمی و تجاری را برای مدیران پرمشغله منتشر میکرد. ایدهی این پلتفرم در کافهای در زوریخ شکل گرفت؛ جایی که دوبلی و دوستانش از کمبود وقت برای مطالعه شکایت داشتند. آنها تصمیم گرفتند خلاصههایی کوتاه و دقیق تولید کنند تا دانش را در دسترس همهی افراد بگذارند. getAbstract به بزرگترین ناشر خلاصه کتاب در جهان تبدیل شد. دوبلی تا ۲۰۱۱ در این شرکت فعال بود؛ اما پس از موفقیت کتابهایش، از مدیریت آن کنارهگیری کرد تا بر نویسندگی تمرکز کند.
از ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۹، دوبلی برنامهای هفتگی به نام «صفحهبهصفحه اقتصاد» را با آندریاس شولتز در شبکه NZZ سوئیس اجرا کرد که به تحلیل کتابها و موضوعات اقتصادی میپرداخت. بین سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۸، او مجری برنامهای هفتگی دربارهی کتاب و کسبوکار در تلویزیون آلمان بود که فرصتی را برای به اشتراک گذاشتن ایدههایش با مخاطبان گستردهتر فراهم کرد. او همچنین ستونی هفتگی دربارهی «هنر شفاف اندیشیدن» در روزنامهای سوئیسی مینوشت که بعدها پایه کتاب معروفش شد.
در ۲۰۰۸، دوبلی مجمع World.Minds را بنیان گذاشت؛ انجمنی که متفکران برجستهای مانند جوزف استیگلیتز (برندهی نوبل اقتصاد)، مت ریدلی، دنیل دنت، نیل فرگوسن، هنری کیسینجر، ژنرال دیوید پترائوس و هنری کراویس را برای بحث درباره چالشهای جهانی گرد آورد. این ابتکار بلندپروازی او را برای پیوند علم، فرهنگ و سیاست نشان داد.
دوبلی با کلارا ماریا باگوس، نویسندهی سوئیسی، ازدواج کرد. آنها اکنون با دو پسر دوقلویشان در برن زندگی میکنند. او به پیادهروی، مطالعه و تأمل در سکوت علاقهمند است و فلسفهی رواقی خود را در زندگی روزمره پیاده میکند. در فوریهی ۲۰۲۴، دوبلی در کنفرانس امنیتی مونیخ سخنرانی کرد و دربارهی تصمیمگیری در شرایط عدم قطعیت و تأثیر خطاهای شناختی بر سیاستگذاری جهانی سخن گفت.
رولف دوبلی به عنوان نویسنده
رولف دوبلی با زبانی روشن و مثالهایی ملموس، مفاهیم پیچیده را برای مخاطبان عام قابلفهم کرد. او نویسندگی را با هفت رمان آغاز کرد: «35» (۲۰۰۳)، «شغل شما چیست؟» (۲۰۰۴)، «بهشتی» (۲۰۰۶)، «من کیستم؟» (۲۰۰۷)، «ماسیمو مارینی» (۲۰۱۰) و دو رمان دیگر. این آثار، که به موضوعاتی مانند شانس، موفقیت و هویت میپرداختند، او را در سوئیس با لقب «صدایی نو در ادبیات داستانی آلمانی» مطرح کردند. منتقدان او را از معدود نویسندگانی دانستند که دنیای کسبوکار را از منظر علمی و عملی درک کرده است.
اما کتاب هنر شفاف اندیشیدن (۲۰۱۱) او را به شهرت جهانی رساند. این کتاب، که به ۴۲ زبان ترجمه شد، سی هفته در صدر فهرست پرفروشهای اشپیگل آلمان بود و پرفروشترین کتاب غیرداستانی سال ۲۰۱۲ در این کشور شد. این کتاب ۹۹ خطای شناختی را با داستانهای روزمره توضیح داد؛ مانند اینکه چرا تبلیغات ما را به خرید محصولی غیرضروری ترغیب میکنند. این اثر در آلمان، بریتانیا، هلند، ایرلند، هند، کرهی جنوبی، ژاپن، سنگاپور و هنگکنگ به فهرست پرفروشها راه یافت.
«هنر خوب زندگی کردن» (۲۰۱۷) راهکارهایی عملی برای زندگی بهتر داشت و در سال ۲۰۱۹ پرفروشترین کتاب غیرداستانی ژاپن از نویسندهای غیرژاپنی شد. «اخبار را دنبال نکنید» (۲۰۲۰) با دعوت به ترک اخبار برای ذهنی آرامتر، بحثهای گستردهای برانگیخت. دوبلی همچنین کتاب «پرسشهای زندگی» (۲۰۲۳) را نوشت که خواننده را به تأمل فلسفی دعوت میکند.
او بهطور منظم برای روزنامههای برجسته اروپا مانند «دی تسایت»، «فرانکفورتر آلگماینه تسایتونگ» (FAZ)، «NZZ»، «دی ولت» و «زونتاگستسایتونگ» مینویسد و در نشریاتی چون «وال استریت ژورنال»، «واشنگتن پست»، «پولیتیکو»، «فایننشال تایمز» و «هاروارد منیجمنت آپدیت» مقاله منتشر کرده است. دوبلی عضو edge.org، انجمن سلطنتی هنر (RSA) و PEN است و در هیئتمدیره مؤسسهی اشترن استوارت و اتاق بازرگانی سوئیس-آمریکا خدمت میکند.
اندیشهها و نظرات رولف دوبلی
- خطاهای شناختی: دوبلی در کتاب هنر شفاف اندیشیدن ۹۹ خطای ذهنی مانند سوگیری تأیید (جستوجوی اطلاعاتی که باورهایمان را تأیید کنند) و سوگیری بازماندگی (تمرکز بر موفقیتها و نادیده گرفتن شکستها) را معرفی کرد.
- ترک اخبار: دوبلی در «اخبار را دنبال نکنید» اخبار را به شکر تشبیه کرد: جذاب اما بیفایده و گاه مضر. او استدلال کرد که اخبار ذهن را با اطلاعات غیرضروری پر میکنند، اضطراب میآفرینند و تصمیمگیری را مختل میکنند. برای مثال، تیترهای فاجعهمحور احساسات را تحریک میکنند؛ اما درک عمیقی از موضوع به ما نمیدهند. او از حدود سال ۲۰۱۵ اخبار را کنار گذاشت و فقط مجلاتی مانند «نیویورکر»، «ساینس» و «نیچر» را میخواند که به گفتهی خودش تمرکز و آرامشش را افزایش داده است. ایدهی «ناهار خبری» (News Lunch) راهکاری خلاقانه است: ناهاری که در آن دو نفر هر کدام پانزده دقیقه درباره یک موضوع عمیق، مانند ایدهای علمی، صحبت میکنند. او پیشنهاد کرد این ناهارها در شهرها برگزار شوند، با سخنرانیهای پانزده دقیقهای بین روزنامهنگاران و دانشمندان، همراه با غذای سالم، تا دانش عمیقتر و گفتوگوهای هوشمندانهتر شکل گیرد.
- خواندن گزینشی: دوبلی در مقالهی «کمتر بخوانید؛ اما دوبار بخوانید» پیشنهاد کرد بهجای خواندن کتابهای زیاد، کتابهای باکیفیت را گزینشی و دوبار بخوانیم. او خواندن را به بلیتی با پنجاه جای محدود تشبیه کرد که ما را وادار میکند آثار ارزشمند را انتخاب کنیم. به گفتهی او، خواندن دوبارهی یک کتاب درک را تا ده برابر عمیقتر میکند. او برای خودش صد کتاب در ده سال آینده (ده کتاب در سال) تعیین کرده است و هر یک را حداقل دوبار میخواند.
- رواقیگری مدرن: دوبلی باور دارد باید بر چیزهایی تمرکز کنیم که در کنترل ماست؛ مانند افکار و رفتار. برای مثال، بهجای نگرانی برای اقتصاد جهانی، میتوانیم مهارتهای شخصیمان را بهبود دهیم.
انتقادها از رولف دوبلی
رولف دوبلی، با وجود تأثیر جهانی، با انتقادهای جدی مواجه شده است:
- اتهام سرقت ادبی: نسیم نیکلاس طالب، نویسندهی کتاب قوی سیاه، در سال ۲۰۱۴ دوبلی را متهم کرد که در «هنر شفاف اندیشیدن» از ایدههایش، مانند روایتپذیری و نقش شانس، بدون ارجاع مناسب استفاده کرده است. طالب او را به «سرقت شفاف» متهم کرد و ادعا کرد پاراگرافهایی از آثارش به نام دوبلی منتشر شدهاند. کریستوفر چابریس روانشناس، نیز گفت دوبلی جملهای از مقالهاش را بدون نقلقول دقیق و پاراگرافهایی بدون ذکر منبع آورده است. دوبلی این اشتباهات را غیرعمدی دانست و آنها را در ویرایشهای بعدی اصلاح کرد؛ اما این جنجال به اعتبار آکادمیکش آسیب زد.
- سادهسازی بیش از حد: منتقدان، از جمله چابریس، معتقدند دوبلی مفاهیم روانشناسی شناختی را بیش از حد ساده کرده است. برای نمونه، سوگیری تأیید در آثار دنیل کانمن با مدلهای ریاضی بررسی شده؛ اما دوبلی آن را با داستانی ساده توضیح داده است.
- غیرعملی بودن ترک اخبار: منتقدان استدلال میکنند که ترک اخبار در دنیای مدرن، که اخبار به تصمیمگیریهای سیاسی و اجتماعی گره خورده، غیرواقعی است. برای مثال، نادیده گرفتن اخبار اقتصادی ممکن است باعث ضرر مالی شود. این پیشنهاد برای ساکنان کشورهای باثبات عملیتر است تا مناطق پرتنش مثل خاورمیانه!
- تمرکز بیش از حد بر فرد: دوبلی به نادیده گرفتن عوامل اجتماعی مانند نابرابری یا فرهنگ متهم شده است. برای نمونه، فردی با درآمد کم نمیتواند بهسادگی اخبار را ترک کند یا زندگی سادهای داشته باشد.
- عدم اصالت: برخی، از جمله طالب، دوبلی را «گردآورندهی ایدهها» میدانند، نه متفکر خلاق؛ زیرا فهرست خطاهای شناختیاش عمدتاً از پژوهشهای موجود استخراج شده است.
چرا باید رولف دوبلی را بخوانیم؟
آثار رولف دوبلی شاید بهظاهر برای خوانندگان عام نوشته شده باشند؛ اما دریچهای هستند برای تفکر بیشتر دربارهی برخی مسائل مهم. کتاب هنر شفاف اندیشیدن نشان میدهد چرا تصمیمهای غیرمنطقی میگیرید؛ به دلیل سوگیریهای شناختی. کتاب هنر خوب زندگی کردن ابزارهایی برای زندگی آرامتر دارد؛ مانند حذف حواسپرتیهای دیجیتال. کتاب اخبار را دنبال نکنید ما را به آزادسازی ذهن از هیاهوی رسانهها دعوت میکند. ایدهی «ناهار خبری» او راهی خلاقانه برای کسب دانش عمیق از طریق گفتوگوهای متمرکز است. در جهانی پر از اطلاعات، دوبلی راهنمایی است که به ما کمک میکند شفافتر فکر کنیم و عمیقتر زندگی کنیم.
جوایز و افتخارات رولف دوبلی
- سخنران مدعو در کنفرانس امنیتی مونیخ، ۲۰۲۴
- بنیانگذار World.Mindsکه میزبان متفکران برجسته بوده است
- تقدیر بهعنوان «استاد معنوی موردعلاقهی آلمانیها» از طرف مجلهی «تایمز»
- موفقیت تجاری کتاب هنر شفاف اندیشیدن، پرفروشترین کتاب غیرداستانی آلمان در سال ۲۰۱۲ و ترجمهی آن به زبانهای مختلف
- موفقیت کتاب هنر خوب زندگی کردن، پرفروشترین کتاب غیرداستانی ژاپن توسط نویسنده غیرژاپنی در ۲۰۱۹
نقلقولهای رولف دوبلی
- دو نوع پیشبینیکننده داریم: آنهایی که نمیدانند و آنهایی که نمیدانند که نمیدانند.
- ما مست از ایدههای خود هستیم. برای هوشیار شدن، هر از گاهی یک قدم به عقب بردارید و کیفیت آنها را در گذشته بررسی کنید. کدامیک از ایدههای ده سال گذشتهی شما واقعاً برجسته بودند؟!
- فرض نکنید که کسانی که متفاوت فکر میکنند، احمق هستند. قبل از بیاعتمادی به آنها، فرضیات خود را زیر سؤال ببرید
- اگر چیزی برای گفتن ندارید، چیزی نگویید.
- ما به طرز باورنکردنیای آگاهیم؛ اما به طرز باورنکردنیای کم میدانیم. چرا؟ چون دو قرن پیش، شکلی سمی از دانش به نام «اخبار» را اختراع کردیم. اخبار برای ذهن همانند قند برای بدن است: خوشمزه، آسان برای هضم و در بلندمدت بسیار مخرب.
- هیچ چیز احمقانهتر از کار کردن در شغلی نیست که درآمد زیادی برایتان دارد؛ اما هیچ لذتی از آن نمیبرید؛ بهویژه اگر آن پول را صرف خریدن کالاها کنید نه تجربهها.
- زندگی خوب یک وضعیت یا حالت پایدار نیست. این اشتباه است. زندگی خوب فقط با اصلاح همیشگی ممکن است. پس چرا اینقدر از اصلاح و بازبینی خودداری میکنیم؟ چون هر قطعهی کوچک از کار تعمیر را نقصی در طرح میبینیم.
- زندگی خوب یک وضعیت یا حالت پایدار نیست. این اشتباه است. زندگی خوب فقط با اصلاح همیشگی ممکن است. پس چرا اینقدر از اصلاح و بازبینی خودداری میکنیم؟ چون هر قطعهی کوچک از کار تعمیر را نقصی در طرح میبینیم.
- چیزی که اضافه میکنید، زندگیتان را غنی نمیکند؛ بلکه آن چیزی است که کم میکنید.
- تمرکز خود را بهطور عمدی هدایت کنید و بیشتر از زندگی بهرهمند شوید. در ورودی اطلاعات، اینترنت و اخبار، مدیریت درست را تمرین کنید. تمرکز باید یاد گرفته شود.
- تصور کنید دست راست خود را از دست دادهاید. چه احساسی دارید؟ زندگیتان تا چه حد سختتر است؟ تصور کنید بینایی خود را نیز از دست دادهاید. حالا چشمان خود را باز کنید. قطعاً خوشحالتر از قبل خواهید بود.